Het onderschatten-van-medewerkingseffect
Een nieuwe publicatie van Vanessa Bohns laat zien dat mensen over het algemeen te pessimistisch zijn over hun vermogen om anderen te laten meewerken aan een verzoek. Dit komt vooral doordat we meestal onderschatten hoe moeilijk het is voor mensen om ‘nee’ te zeggen tegen een verzoek.
(Mis)Understanding Our Influence Over Others. A Review of the Underestimation-of-Compliance Effect
Bohns (2016) Lees verder »
Nieuw boek over de ontwikkelbaarheid van intelligentie
Er is een nieuw boek verschenen van James Flynn. Deze onderzoeker is naamgever van het Flynn effect, het verschijnsel van gestage groei van gemiddelde IQ testscores over generaties. Dit effect wordt waargenomen in de meeste delen van de wereld hoewel in verschillende mates. In zijn nieuwe boek bewijst Flynn dat gezinsomgeving een significant voordeel of nadeel kan hebben op intelligentie. Hij wijst op de belangrijke rol van menselijke autonomie. Door omgevingen te kiezen die cognitief stimulerend zijn en uitdagend kunnen we ons cognitief functioneren verhogen, ook als volwassenen.
Onze rebellie tegen onze genen
In 1859 publiceerde Charles Darwin zijn boek The Origin of species waarin hij voor het eerst het proces van evolutie beschreef. In kern komt het idee van evolutie hierop neer: de eenheid van het leven (alle leven is met elkaar verbonden), de diversiteit van het leven en de afstemming van organismes met hun omgeving worden verklaard door afstamming met modificatie door natuurlijke selectie (Vermeij, 2015). De ontdekking van het proces van evolutie heeft aan de ene kant geleid tot veel weerstand omdat het leidt tot ideeën en conclusies die haaks staan op veel populaire traditionele denkbeelden.
3 Soorten schade door irrationele overtuigingen
Met irrationele overtuigingen bedoel ik overtuigingen die incoherent of logisch inconsistent zijn en in strijd met wat we weten over de werkelijkheid (in strijd met aanwezig bewijs dus). Niemand is vrij van onrealistische overtuigingen. Onze manier van interpreteren van de werkelijkheid is niet perfect. We zijn behept met systematische vertekeningen in hoe we de werkelijkheid waarnemen (lees meer). Bovendien hebben we allemaal onvermijdelijk door onze opvoeding en cultuur denkbeelden meegekregen die achterhaald kunnen zijn zonder dat we daar bewust bij stil staan.
De escalerende retoriek van Donald Trump lijkt op die van dictators
In dit artikel uit 2012 schreef ik dat mensen soms angst creëren om macht te verkrijgen over andere mensen. Ik legde uit dat het opwekken of versterken van angst een effectieve manier is om de aandacht van mensen te verkrijgen, hypervigilantie (overmatige waakzaamheid) op te wekken, rationaliteit te onderdrukken en geweld te rechtvaardigen om de (veronderstelde) bedreigingen te bestrijden en loyaliteit af te dwingen. Mensen die dit doen, zetten een vicieuze cyclus in werking. Met andere woorden: een proces van escalatie lijkt onvermijdelijk te zijn. Om angst te blijven aanwakkeren en rationaliteit te blijven onderdrukken moeten dit soort leiders hun volgers blijven voeden met nieuwe informatie over de (veronderstelde) dreiging. Door meer angst te creëren krijgen ze meer aandacht, onderdrukken ze rationaliteit van meer mensen, legitimeren ze meer geweld en krijgen ze meer macht. Dit zijn de methoden die dictators gebruiken.
Hoe ouders over falen denken, voorspelt de mindsets van hun kinderen
Een nieuw onderzoek van Haimovitz & Dweck (2016) suggereert hoe ouders vooral invloed hebben op de mindset van hun kinderen. Het onderzoek laat zien dat niet zozeer hoe ouders denken over intelligentie de mindset van hun kinderen voorspelt maar vooral hoe zij denken over en reageren op falen. Ouders die falen zien als iets dat je verzwakt zijn meer gericht op prestaties dan op leren en dit lijkt ertoe te leiden dat kinderen gaan geloven dat intelligentie vaststaat in plaats van ontwikkelbaar is. Wil je als ouder dat je kind een groeimindset ontwikkelt dan lijkt het dus raadzaam om goed op te letten hoe je over falen en fouten denkt en praat. Wil je groeimindset bij je kinderen opwekken, praat dan over falen en fouten als gebeurtenissen waar je van kunt leren. Lees verder »
Utopia voor realisten
Een interessante schrijver om te volgen is Rutger Bregman. Eerder noemde ik op deze site al zijn boek De geschiedenis van de vooruitgang waarin hij beschrijft hoe het denken over (de mogelijkheid) van vooruitgang zich door de jaren heen ontwikkeld heeft. In dat boek concludeert hij dat iedere beschaving vooruitgangsgeloof nodig heeft en dat we dit in onze tijd nieuw leven in moeten blazen. Op die gedachte borduurt hij voort in zijn boek Gratis geld voor iedereen dat nu in Engels verschenen is onder de titel Utopia for realists.
Dwang vermindert de verantwoordelijkheid die we voelen voor de consequenties van ons gedrag
Stanley Milgram deed in de jaren ’60 een onderzoek waarbij hij proefpersonen elektrische schokken liet geven aan andere proefpersonen. De schokken waren niet echt maar dat wisten de proefpersonen niet en verrassend vele proefpersonen bleken bereid de schokken toe te dienen (lees meer). Een nieuw onderzoek van Casper et al. (2016) laat zien dat het brein informatie over een handeling die onder dwang plaatsvindt anders verwerkt dan een handeling die vrijwillig plaatsvindt. Wanneer gedrag onder dwang heeft plaatsgevonden, ervaart het brein meer afstand tussen het gedrag en de consequenties van dat gedrag. Onder dwang ziet de persoon dus minder relatie tussen het eigen gedrag en de consequenties van dat gedrag. De persoon voelt zich daardoor minder verantwoordelijk voor de consequenties van het betreffende gedrag. Lees verder »
Ervaren van onmiddellijke beloningen voorspelt naleving van langetermijndoelen
Vaak is de reden waarom we lange termijndoelen nastreven dat we die doelen belangrijk vinden. We proberen bijvoorbeeld gezonder te eten of meer te sporten omdat we gezondheid belangrijk vinden en gezonder oud willen worden. Een ander voorbeeld: we studeren omdat we later betere carrièreperspectieven willen bereiken. In vier onderzoeken laten Woolley & Fishbach (2016) echter zien dat niet het belang van die langetermijndoelen voorspelt of we deze activiteiten (studeren, gezonder eten, etc) zullen volhouden maar of we in het doen van die activiteiten onmiddellijke beloningen ervaren. Lees verder »
Onderzoek: schoolprestaties voorspellen intrinsieke motivatie maar intrinsieke motivatie voorspelt niet schoolprestaties
Intrinsieke motivatie is een onderwerp dat veel in de belangstelling staat. Je ben intrinsiek gemotiveerd als je dingen doet die je interessant of leuk vindt. Dit zijn activiteiten die je graag doet en waar anderen je niet voor hoeven aan te moedigen. Sterker nog, je intrinsieke motivatie voor een activiteit kan zelfs verminderen als mensen je gaan belonen voor het doen van die activiteit. Wat je interessant of leuk vindt, ligt niet vast. Het kan zich voortdurend ontwikkelen. Terwijl je geïnteresseerd bezig bent met een onderwerp kom je nieuwe informatie tegen en worden nieuwe vragen opgeroepen waardoor je interesse weer vernieuwd en versterkt kan worden.
Bedankt Michiel, Ik kende dit boek en onderzoek niet en heb er even snel wat over gelezen. Het sluit denk…
Correctie: de onderzoeker heet Kent Kiehl en hij werkte, naast MRI, met de Psychopathy Checklist van Robert Hare. Zijn boek…
Dag Coert, Een interessante blog. Het doet me denken aan een boek van Robert Hare, die als jonge psycholoog, werkend…
geweldig artikel weer, dank hiervoor. Ik heb het gedeeld op Linkedin.
Open link ► Dit artikel van Bu et al. (2026) laat zien dat de manier waarop studenten de overtuigingen van…
Open link ► Deze video bespreekt de schokkende en controversiële onthulling over de nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen voor 2026, die volgens…
Open link ► Dit artikel van Zhang et al. (2026) laat zien dat het gebruik van generatieve AI op het…
Open link ► Dit artikel van Brummelman et al. (2026) laat zien dat kinderen (8–13 jaar) al een SES-stereotype kunnen…
Open link ► Dit artikel van Kang et al. (2025) laat zien dat hogere leeftijd samenhangt met meer flourishing mentale…
Hoi Gerrit, Ik kan me je redenering voorstellen en ik sympathiseer er ook mee. Het klinkt aantrekkelijk om te zeggen:…
Dag Coert, wat een behulpzame artikel. Je legt heel mooi uit dat oligarchisering zowel in organisaties als op wereldpolitiek niveau…
Open link ► Dit artikel van Fishbach (2025) laat zien dat het proces van leren van fouten psychologisch gezien opmerkelijk…