De kracht van perspectiefwisselingen
Vrijwel iedereen heeft met enige regelmaat te maken met uitdagende of lastige gespreks- of overlegsituaties. Ik geef twee voorbeelden. Veel managers zien af en toe op tegen gesprekken die zij met medewerkers moeten voeren bijvoorbeeld als de betreffende medewerker niet helemaal goed functioneert. Veel medewerkers zien wel eens op tegen een gesprek met een klant dat zij moeten voeren bijvoorbeeld als de klant ontevreden is of als de klant onredelijke eisen stelt. Het vaak heel verstandig zulke gesprekken voor te bereiden. Een goede voorbereiding kan je helpen om een goed idee te krijgen over wat je wilt bereiken in het gesprek en over hoe je wat je bedoelt goed onder woorden kan brengen. Ook kun je door een goede voorbereiding je eigen emoties wat reguleren zodat je je in het gesprek niet meer laat leiden door deze negatieve emoties dan door wat je wilt bereiken en door wat werkt. Een ding dat vaak bijzonder goed werkt tijdens de voorbereiding van lastige gesprekken is het gebruik van perspectiefwisselingen. Lees verder »
Team maakt rooster
Een deelnemer in de training progressiegericht leidinggeven vertelde over iets dat zij in haar werk gedaan had dat goed had gewerkt. De medewerkers in het team waar ze leiding aan gaf hadden haar verteld dat er planningsproblemen waren. De medewerkers hadden allemaal hun eigen legitieme redenen om niet volgens het bestaande rooster te kunnen werken en zij vroegen nu aan de leidinggevende om hulp. De leidinggevende had nagedacht over de vraag. Ze realiseerde zich dat zij de oplossing, het optimale rooster, ook niet zou kunnen invullen. Bovendien dacht ze na over het principe van autonomie-ondersteuning in leidinggeven van in de training progressiegericht leidinggeven een belangrijk uitgangspunt is. Ze gaf elk van de teamleden een leeg rooster en vroeg hen om dit zelf in te vullen en om daarna met elkaar te overleggen om te komen tot een goed werkend rooster waarbij alle taken goed zouden worden uitgevoerd. Dit proces bleek erg goed te werken. Verrassend snel kwam het team in het overleg tot een goed werkend rooster waar iedereen mee kon leven. Een mooi voorbeeld van autonomie-ondersteunend leidinggeven.
Het vermelden van etniciteit in een beoordelingssituatie
Wanneer mensen een test moeten maken in het kader van bijvoorbeeld een sollicitatie dan wordt hen soms gevraagd om hun etniciteit of ras aan te vinken op een formulier. Ik ben sceptisch over hoe betekenisvol en nuttig het is om mensen te categoriseren op een dergelijke manier en ik denk dat het in veel gevallen meer kwaad dan goed doet. Naar mijn inzicht is de kans niet alleen groot dat degene die de test moet maken er negatief door beïnvloed wordt (en slechter gaat presteren) maar ook dat degene die testprestatie moet beoordelen er negatief door beïnvloed wordt en minder objectief gaat beoordelen. Ik zal uitleggen waarom. Lees verder »
Autonomie-ondersteuning in de klas: realistisch en effectief
Gerard, een Havo-docent keek de klas in van een collega, Wim, en zag tot zijn verbazing dat deze klas, die als zeer lastig bekend stond binnen de school, rustig en ontspannen aan het werk was. Hij sprak Wim tijdens de pauze met een verbaasde glimlach aan: “Hoe heb jij dat voor elkaar gekregen, man? Bij mij is het met deze klas een en al gedonder! Ik zie geen andere mogelijkheid dan om ze keihard aan te gaan pakken. De zweep erover!” Wim glimlachte en zei toen dat hij het principe van autonomie-ondersteuning toepaste in zijn klas en dat dat heel goed werkte. Hij legde uit dat het onder andere neerkwam op keuzevrijheid bieden, leerlingen heel serieus nemen en dat de aanpak niet-autoritair was. Toen hij dat hoorde zei Gerard: “Dat vind ik nogal naïef klinken van je. Als je dat doet lopen ze zo over je heen!”
Lees verder »
Wandelen stimuleert creativiteit
In dit artikel schreef ik dat bij CPW-trainingen we cursisten na de (heerlijke) lunch vaak even de gelegenheid geven om, in duo’s, met elkaar 20 minuten te wandelen en te praten over het huiswerk dat ze hebben gedaan voor de trainingsdag. Huiswerkwandelen noemen we die oefening. Ik schreef in dat artikel al dat zo’n wandeling heel goed werkt, onder andere omdat zo’n wandeling van 20 minuten ertoe leidt dat je brein veel beter doorbloed raakt (zie hier). Nu is onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat wandelen goed is voor creatief denken.
| Trainingen Progressiegericht Werken |
Interesse verbetert je functioneren
In dit artikel betoogde ik dat het volgen van je interesses een drijvende kracht kan zijn achter competentie-ontwikkeling. In dat artikel onderscheidde ik twee aspecten aan interesses, namelijk dingen die je leuk vindt om te doen en te leren en dingen die je belangrijk of betekenisvol vindt om te doen en te leren.
| Trainingen Progressiegericht Werken |
De vloek van kennis
Vaak is het zo dat dingen niet louter goed of slecht zijn. Hier zijn vijf voorbeelden: (1) oplossingen voor problemen kunnen nieuwe, onverwachte problemen scheppen, (2) goede eigenschappen kunnen de afgunst van anderen opwekken, (3) wat een sterkte is in één situatie is een zwakte in een andere, (4) het feit dat je succes bereikt voelt fijn maar kan je motivatie om verdere vooruitgang te boeken verminderen en (5) het hebben van veel kennis over een onderwerp is nuttig en plezierig maar kan het contact en de communicatie met anderen soms bemoeilijken. Over dit vijfde voorbeeld, dat bekend staat onder de naam de vloek van kennis (The curse of knowledge, Camerer et al. (1989) wil ik het hebben. Lees verder »
Waarover gaat de zelfdeterminatietheorie?
Een van de belangrijkste theoretische pijlers onder de progressiegerichte aanpak is de zelfdeterminatietheorie (ZDT). De bevindingen uit zelfdeterminatietheorie zijn praktisch goed bruikbaar in veel contexten zoals in de opvoeding, de schoolcontext, werk en leidinggeven en coachen en counseling. Veel mensen (zeker lezers van deze site) hebben al gehoord over de psychologische basisbehoeften aan autonomie, competentie en verbondenheid, maar de zelfdeterminatietheorie omvat meer interessants. We merken vaak dat onze klanten en cursisten geïnteresseerd zijn om meer te leren over zelfdeterminatietheorie. Daarom geef ik hier wat meer uitleg. Daarbij baseer ik me vooral op het werk van Ed Deci en Richard Ryan en de website www.selfdeterminationtheory.org. Zelfdeterminatietheorie richt zich op 6 hoofdonderwerpen. Deze worden hieronder kort besproken.
De negatieve effecten van behoeftenfrustratie
De zelfdeterminatietheorie stelt dat mensen over drie psychologische basisbehoeften beschikken: autonomie, competentie en verbondenheid. Wanneer deze behoeften voldoende worden ondersteund, leidt dat tot welzijn en veerkracht. Maar als ze herhaaldelijk worden gefrustreerd, treden er negatieve gevolgen op die kunnen bijdragen aan verschillende soorten psychische klachten (Vansteenkiste & Ryan, 2013). Lees verder »
Leerlingen helpen om doelen en waarden te ontwikkelen
Hier zijn twee technieken voor leraren om een autonomie-ondersteunend leerklimaat te ontwikkelen. Voor jonge opgroeiende mensen is het belangrijk om richting gevende waarden, doelen en interesses te ontwikkelen. Deze kunnen dienen als criteria aan de hand waarvan beslissingen en keuzes in het leven kunnen worden gemaakt die aanvoelen als goed en betekenisvol. Hoe autonomer het proces van het formuleren en kiezen van deze richting gevende doelen, waarden en interesses aanvoelt, hoe meer eigenaarschap de persoon erbij zal beleven. Hoe kunnen we dan als leraren en ouders dit proces begeleiden en ondersteunen zonder dat we deze perceptie van autonomie verstoren? In dit boek beschrijven Johnmarshall Reeve en Avi Assor recent onderzoek naar twee aanpakken die dit proces ondersteunen: Lees verder »
Bedankt Michiel, Ik kende dit boek en onderzoek niet en heb er even snel wat over gelezen. Het sluit denk…
Correctie: de onderzoeker heet Kent Kiehl en hij werkte, naast MRI, met de Psychopathy Checklist van Robert Hare. Zijn boek…
Dag Coert, Een interessante blog. Het doet me denken aan een boek van Robert Hare, die als jonge psycholoog, werkend…
geweldig artikel weer, dank hiervoor. Ik heb het gedeeld op Linkedin.
Open link ► Dit artikel van Bu et al. (2026) laat zien dat de manier waarop studenten de overtuigingen van…
Open link ► Deze video bespreekt de schokkende en controversiële onthulling over de nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen voor 2026, die volgens…
Open link ► Dit artikel van Zhang et al. (2026) laat zien dat het gebruik van generatieve AI op het…
Open link ► Dit artikel van Brummelman et al. (2026) laat zien dat kinderen (8–13 jaar) al een SES-stereotype kunnen…
Open link ► Dit artikel van Kang et al. (2025) laat zien dat hogere leeftijd samenhangt met meer flourishing mentale…
Hoi Gerrit, Ik kan me je redenering voorstellen en ik sympathiseer er ook mee. Het klinkt aantrekkelijk om te zeggen:…
Dag Coert, wat een behulpzame artikel. Je legt heel mooi uit dat oligarchisering zowel in organisaties als op wereldpolitiek niveau…
Open link ► Dit artikel van Fishbach (2025) laat zien dat het proces van leren van fouten psychologisch gezien opmerkelijk…