Misvatting 8: het concept van de groeimindset zet kinderen te veel onder druk
‘Nee’ zeggen
Ury (2007) ontwikkelde een procedure om positief ‘nee’ te zeggen. De aanpak is bruikbaar wanneer je een verzoek moet afslaan. Hij bestaat uit drie componenten. Ik leg ze hier eerst uit en geef daarna een voorbeeld. De eerste component is je onderliggende ‘ja’. Deze staat voor het belang of de waarden die de reden vormen voor je ‘nee’. Je formuleert dit onderliggende ‘ja’ in positieve termen. De tweede component is je ‘nee’. Deze komt erop neer dat je duidelijk ‘nee’ zegt tegen het verzoek vanwege je onderliggende ‘ja’. De derde component is een alternatieve suggestie. Hiermee laat je blijken dat je, ondanks je ‘nee’, bereidwillig bent en de relatie met de ander belangrijk vindt. De alternatieve suggestie komt tegemoet aan het verzoek van de ander en is tegelijk niet in strijd met jouw onderliggende ‘ja’. Hier is een eenvoudig voorbeeld.
| Trainingen Progressiegericht Werken |
Teamleden vragen om ideeën voor verbetering
Een progressiegerichte leidinggevende vertelde me over een situatie in haar team waar ze tevreden op terugkeek. Ze vertelde dat ze nog niet zo lang leiding geeft aan haar team, enkele maanden. Kort geleden bedacht ze, hoewel ze over een aantal dingen die mensen in het team deden heel tevreden was, dat ze over een aantal andere dingen in het team niet zo tevreden was, bijvoorbeeld over hoe efficiënt er gewerkt werd, hoe effectief er samengewerkt werd en over de manier waarop medewerkers het management al dan niet inschakelden bij probleemsituaties in het werk. Ze besloot te proberen iets te doen dat tot een verbetering zou leiden.
| Trainingen Progressiegericht Werken |
Misvatting 7: het concept van de groeimindset gaat alleen over kinderen
Impliciet gaan veel mensen er nog vanuit dat leren en ontwikkelen vooral iets is voor als we jong zijn en mindere mate voor als we volwassen, laat staan oud, zijn. In het verlengde van dit denkbeeld ligt de impliciete gedachte dat de theorie over mindset vooral – misschien zelfs uitsluitend- relevant is voor de jeugd. Als dit waar zou zijn dan zou de kennis over het belang van mindsets vooral in de opvoeding en in het onderwijs van grote waarde kunnen zijn. En hoewel dat laatste klopt, is het niet waar dat mindsets niet relevant zijn voor volwassenen en voor ouderen. Mindsets spelen gedurende ons hele leven een belangrijke rol.
De wetenschap van interesse
Op Annie Murphy Pauls voorspelbaar interessante blog The Brillant Blog staan twee nieuwe artikelen over interesse; over wat het is, hoe het zich ontwikkelt en waar het toe leidt (hier en hier). Ik probeer hieronder samen te vatten (en hier en daar te parafraseren) wat ze zegt en raad je aan haar blog te bezoeken als je er meer over wilt weten.
Annie schrijft over de opkomende wetenschap van interesse die laat zien dat wanneer we geïnteresseerd zijn we informatie beter en dieper verwerken, we harder werken en langer volhouden. En wanneer vinden we dingen eigenlijk interessant? Het blijkt zo te zijn dat dingen, om interessant te kunnen zijn, nieuw, complex en begrijpelijk moeten zijn. Wanneer we eenmaal geïnteresseerd zijn in iets kan onze interesse autonoom verder groeien en ontwikkelen. Dit komt doordat, wanneer we een onderwerp interessant vinden, we vaak nieuwe informatie tegenkomen die in zekere mate op gespannen voet staat met wat we al over het onderwerp wisten. Omdat we dit conflict tussen wat we al wisten en deze nieuwe informatie willen oplossen, is onze interesse verlengd.
| Trainingen Progressiegericht Werken |
Samenwerking is voor mensen een doel op zich, geen verhulde vorm van eigenbelang
De economische wetenschap en praktijk is lang gedomineerd geweest door het idee dat mensen louter gedreven zijn door eigenbelang. Onderzoek in de psychologie en het opkomende veld van de gedragseconomie heeft laten zien dat dit model van menselijke motivatie foutief is. Dit onderzoek liet zien dat mensen niet alleen door eigenbelang gedreven zijn. Ze hebben ook sterke neigingen tot samenwerking. Het lijkt alsof we het belang van anderen ook als doel op zich zien. Dit heeft niet alleen betrekking op familie en vrienden maar ook op vreemden. Wat ons geleerd wordt over de menselijke natuur heeft wel een effect op wat we geloven en op hoe we ons gedragen. Onderzoek door Robert Frank en zijn collega’s (1993) liet bijvoorbeeld zien dat economiestudenten steeds minder sociaal en coöperatief werden naarmate zijn in hun studie meer geconfronteerd waren aan dit axioma van eigenbelang dat ten grondslag ligt aan de belangrijkste economische theorieën.
De progressiegerichte cirkeltechniek
Grootschalig onderzoek naar de werkbeleving, het functioneren en de motivatie van medewerkers door Teresa Amabile en Steven Kramer (2011) van Harvard Business School heeft laten zien dat het boeken van progressie in betekenisvol werk de meest motiverende factor in werk is. De progressiegerichte cirkeltechniek (Visser, 2013) is een eenvoudige en flexibele techniek om al bereikte progressie zichtbaar te maken, om gewenste progressie te definiëren en om individuen en teams te helpen verdere progressie te boeken.
Het belang van het kritisch evalueren van waarheidsclaims
Cognitief wetenschappers, zoals Keith Stanovich, onderscheiden twee basisvormen van rationaliteit: 1) epistemische rationaliteit, ervoor zorgen dat onze overtuigingen corresponderen met de werkelijkheid en 2) instrumentele rationaliteit, ons zodanig gedragen dat we bereiken wat we bereiken willen. Instrumentele rationaliteit heeft betrekking op doen wat werkt en epistemische rationaliteit heeft betrekking op het vinden van waarheid. Mijn mening is dat het gevaarlijk is om elk van deze twee rationaliteiten te negeren.
Misvatting 6: het verbeteren van leren en presteren is louter een kwestie van mindset
Wanneer een bepaalde aanpak populair begint te worden is er altijd een zeker gevaar dat sommige mensen de aanpak gaan zien als een wondermiddel dat geschikt is om zo’n beetje elk probleem op te lossen. Maar van geen enkele aanpak kun je verwachten dat je er alle problemen mee kunt oplossen. Hetzelfde geldt voor het helpen van mensen om een groeimindset te ontwikkelen.
Dominante visie op intelligentie ontkracht
Scott Barry Kaufman schrijft in de Scientific American dat een dominante visie van psychologen op intelligentie ernstig is uitgedaagd door onderzoek van Kees-Jan Kan (foto) en zijn collega’s. Volgens deze overheersende kijk op intelligentie zal de erfelijkheid van gekristalliseerde intelligentie (≈ verworven kennis) lager zijn dan de erfelijkheid van vloeibare intelligentie (≈ ‘ruw’ intellectueel vermogen). Uit het onderzoek van Kan et al. is echter gebleken dat dit niet het geval is. Ten eerste bepaalden zij de culturele lading van intelligentietests die de mate aangeven waarin proeven moest worden aangepast om te kunnen worden gebruikt in verschillende landen. Zij vonden dat de culturele lading van de tests positief correleerde met zowel 1) algemene intelligentie (de g-factor) als met 2) de erfelijkheid van de test.
Kaufman:
Bedankt Michiel, Ik kende dit boek en onderzoek niet en heb er even snel wat over gelezen. Het sluit denk…
Correctie: de onderzoeker heet Kent Kiehl en hij werkte, naast MRI, met de Psychopathy Checklist van Robert Hare. Zijn boek…
Dag Coert, Een interessante blog. Het doet me denken aan een boek van Robert Hare, die als jonge psycholoog, werkend…
geweldig artikel weer, dank hiervoor. Ik heb het gedeeld op Linkedin.
Open link ► Dit artikel van Bu et al. (2026) laat zien dat de manier waarop studenten de overtuigingen van…
Open link ► Deze video bespreekt de schokkende en controversiële onthulling over de nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen voor 2026, die volgens…
Open link ► Dit artikel van Zhang et al. (2026) laat zien dat het gebruik van generatieve AI op het…
Open link ► Dit artikel van Brummelman et al. (2026) laat zien dat kinderen (8–13 jaar) al een SES-stereotype kunnen…
Open link ► Dit artikel van Kang et al. (2025) laat zien dat hogere leeftijd samenhangt met meer flourishing mentale…
Hoi Gerrit, Ik kan me je redenering voorstellen en ik sympathiseer er ook mee. Het klinkt aantrekkelijk om te zeggen:…
Dag Coert, wat een behulpzame artikel. Je legt heel mooi uit dat oligarchisering zowel in organisaties als op wereldpolitiek niveau…
Open link ► Dit artikel van Fishbach (2025) laat zien dat het proces van leren van fouten psychologisch gezien opmerkelijk…