Toekomstprojectievragen: verhelderend en motiverend
De toekomstprojectievraag is een variant van de gewenste-situatievraag. Bij de toekomstprojectievraag nodig je cliënten uit om in gedachten een sprong in de tijd te maken, zich voor te stellen dat het op het punt waar ze uitgekomen zijn beter gaat en vervolgens te beschrijven wat er allemaal beter is geworden. Een voorbeeld van hoe je de vraag kunt stellen is: “Stel, we zijn drie maanden verder en het gaat beter met je …. waaraan zou je dat dan merken?” Vervolgens vraag je goed door om een helder beeld te krijgen van hoe de persoon zich in die betere situatie in de toekomst gedraagt.
Toekomstprojectievragen kun je inzetten in verschillende contexten zoals individuele coaching, conflicthantering en teamcoaching. Ook kun je ze goed inpassen binnen verschillende gespreksaanpakken en combineren met andere vraagtechnieken. Hieronder leg ik uit wat de voordelen van toekomstprojectievragen zijn en wanneer en hoe je ze kunt inzetten.
De platformvraag: hoe ver ben je al?
Binnen progressiegerichte gespreksvoering is de platformvraag een belangrijke en populaire. Deze vraag houdt in essentie in: Hoe ver ben je al in wat je wilt bereiken? De vraag is gebaseerd op het uitgangspunt binnen progressiegericht werken dat er altijd al een zekere basis van succes is, hoe klein die misschien ook is, waarop verder gewerkt kan worden. Het gaat, met andere woorden, om het idee dat de cliënt altijd al begonnen is met enige progressie te boeken in de gewenste richting. Ik leg de voordelen uit van de platformvraag en beschrijf enkele manieren waarop hij gesteld kan worden.
Snel schrijven: produceren zonder angst en met spontaniteit
Snel schrijven is een manier van werken die goed kan helpen als je een stuk moet produceren en steeds maar niet vooruitkomt. Dat je niet vooruitkomt, heeft er misschien mee te maken dat je voortdurend maar blijft nadenken over hoe je je stuk nou precies moet gaan opzetten of waar je moet beginnen. De gedachten blijven maar door je hoofd malen en het lukt je maar niet om een goed overzicht te krijgen van wat je nu in je stuk wilt gaan zeggen. En omdat je het je maar niet lukt om dat heldere overzicht te verkrijgen, stel je het eigenlijke schrijven voortdurend uit. Herken je dit soort situaties? Dan is snel schrijven een aanpak die je eens moet uitproberen.
| Trainingen Progressiegericht Werken |
De perspectiefwisselingsvraag: wanneer pas je hem toe en wat levert hij op?
De perspectiefwisselingsvraag is een bijzonder nuttige vraag in progressiegerichte coaching. Deze vraag helpt cliënten om een duidelijker beeld te krijgen van hoe ze willen dat hun situatie eruit komt te zien. In de kern komt de vraag erop neer dat je je cliënten uitnodigt om vanuit een derde-persoonsperspectief een beschrijving van hun eigen gewenste gedrag te maken. Dit doe je door ze een variant van de volgende vraag te stellen: “Wat zien andere mensen jou doen wanneer je situatie beter is geworden?” Hieronder leg ik uit wat de voordelen van de perspectiefwisselingsvraag zijn en geef ik enige tips over hoe je hem kunt stellen.
Normaliseren helpt om rust, optimisme en doelgerichtheid te vergroten
Normaliseren is een krachtige progressiegerichte techniek. Normaliseren betekent dat je als coach laat merken dat je wat je cliënten zeggen of doen als normaal beschouwt, gegeven hun omstandigheden. Doordat de coach normaliseert wordt het voor cliënten gemakkelijker om te gaan geloven dat hun problemen oplosbaar zijn en dat ze progressie kunnen boeken. Hieronder leg ik uit wanneer normaliseren vooral van toepassing is en hoe je het kunt doen.
De optimismevraag schept optimisme als je het het hardst nodig hebt
Wat is de optimismevraag? Met het woord optimisme werd vroeger iets anders bedoeld dan wat er tegenwoordig meestal mee wordt bedoeld. Oorspronkelijk betekende optimisme dat je geloofde in de best mogelijke wereld te leven. Tegenwoordig betekent optimisme iets als het geloof dat een betere toekomst mogelijk is. Optimisme is ook belangrijk in progressiegericht werken. Als we het binnen progressiegericht werken over optimisme hebben, dan bedoelen we hier niet een vaag soort positivisme of een miskenning van problemen mee en ook niet een geloof dat de toekomst vanzelf beter zal worden. Ons uitgangspunt is dat progressie mogelijk is maar niet vanzelf gaat en dus inspanning vergt (lees meer hierover in dit artikel). Optimisme kun je zien als een voorwaarde voor het aan de slag gaan om je situatie te verbeteren. Als je immers niet gelooft dat een betere toekomst mogelijk is, waarom zou je je best dan doen om deze te bereiken? Maar wanneer we geconfronteerd worden met heftige tegenslag is het vaak moeilijk om optimistisch te zijn.
De continueringsvraag: wat hoeft er niet beter te worden?
Er is een progressiegerichte vraag die veel coaches niet kennen en die een wat paradoxaal karakter heeft: de continueringsvraag. Eén van de belangrijkste vragen in de progressiegerichte aanpak is: welke progressie wil je verder bereiken? Door scherper zicht te krijgen op welke progressie je wilt bereiken krijg je een gevoel van richting. Een duidelijk beeld van de progressie die je wilt bereiken, werkt heel motiverend. Dit duidelijke beeld van deze betere situatie oefent een aantrekkingskracht op je uit waardoor je energie krijgt om aan de slag te gaan. De continueringsvraag draait echter precies om het tegenovergestelde: wat hoeft er niet beter te worden? Waarom is deze vraag ook een nuttig onderdeel van de progressiegerichte aanpak?
De wet van Parkinson en perfectionisme
Op de website Effectiviology kwam ik twee interessante artikeltjes tegen die bruikbare ideeën bevatten om niet alleen sneller te werken maar ook beter. Het ene idee gaat over de zogenaamde Wet van Parkinson, het tweede idee over perfectionisme. Merk je dat je vaak veel tijd nodig hebt voor het schrijven van stukken of voor andere klussen waarbij je iets moet produceren of afronden? Dan kunnen deze twee ideeën je waarschijnlijk helpen om sneller te werken. Lees hieronder hoe.
| Trainingen Progressiegericht Werken |
Het is beter dan het eruit ziet (over Easterbrook, 2018)
In het verlengde van mijn bespreking van Steven Pinker’s Enlightenment now, noem ik nu een ander nieuw boek met een vergelijkbare boodschap: It’s better than it looks van Gregg Easterbrook. In 2003 schreef deze econoom het boek The progress paradox, waarin hij de paradox beschreef dat, terwijl het leven steeds beter wordt, mensen zich slechter gaan voelen. In zijn nieuwe boek is zijn boodschap hetzelfde maar geeft hij tevens aan hoe er op allerlei gebieden enorm veel progressie is geboekt. Hij gaat ook in op een angst die veel mensen hebben ondanks al deze progressie: de angst voor instorting (collapse anxiety).
Recensie Leren & presteren
Bedankt Michiel, Ik kende dit boek en onderzoek niet en heb er even snel wat over gelezen. Het sluit denk…
Correctie: de onderzoeker heet Kent Kiehl en hij werkte, naast MRI, met de Psychopathy Checklist van Robert Hare. Zijn boek…
Dag Coert, Een interessante blog. Het doet me denken aan een boek van Robert Hare, die als jonge psycholoog, werkend…
geweldig artikel weer, dank hiervoor. Ik heb het gedeeld op Linkedin.
Open link ► Dit artikel van Bu et al. (2026) laat zien dat de manier waarop studenten de overtuigingen van…
Open link ► Deze video bespreekt de schokkende en controversiële onthulling over de nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen voor 2026, die volgens…
Open link ► Dit artikel van Zhang et al. (2026) laat zien dat het gebruik van generatieve AI op het…
Open link ► Dit artikel van Brummelman et al. (2026) laat zien dat kinderen (8–13 jaar) al een SES-stereotype kunnen…
Open link ► Dit artikel van Kang et al. (2025) laat zien dat hogere leeftijd samenhangt met meer flourishing mentale…
Hoi Gerrit, Ik kan me je redenering voorstellen en ik sympathiseer er ook mee. Het klinkt aantrekkelijk om te zeggen:…
Dag Coert, wat een behulpzame artikel. Je legt heel mooi uit dat oligarchisering zowel in organisaties als op wereldpolitiek niveau…
Open link ► Dit artikel van Fishbach (2025) laat zien dat het proces van leren van fouten psychologisch gezien opmerkelijk…