PDCA-B als evaluatietool: progressiegericht evalueren in vijf stappen

door | jan 6, 2026 | Progressiegericht werken | 0 Reacties

PDCA-B als evaluatietool leergericht evalueren met vijf stappen

Een opdrachtgever van me had mijn artikel Progressiegerichte PDCA-B: van goede voornemens naar blijvende verbetering gelezen. Ze wilde een project evalueren dat binnen haar organisatie was uitgevoerd en ze wilde het progressiegericht doen. Haar idee was om het via de PDCA-B aanpak doen. Ze had al een opzet gemaakt en daar had ik nog enkele wijzigingen in aangebracht. Zo kwamen we tot de volgende aanpak.

Waarom veel evaluaties weinig opleveren

Veel evaluaties gaan vooral over wat mensen vonden, wat jammer was, en wat “we eigenlijk zouden moeten”. Dat kan best opluchten, maar het levert vaak weinig veranderend gedrag op. Een progressiegerichte evaluatie is anders: die maakt zichtbaar wat al werkt, wat nog niet werkt, waardoor dat zo is, en wat je nu precies gaat doen om verdere progressie te realiseren en vast te houden.

De logica van PDCA-B in vijf stappen

De kern is dat elke stap een ander soort gesprek oproept. Plan gaat over bedoeling en ontwerp. Do gaat over feitelijke uitvoering. Check gaat over wat je ziet en wat je daarvan leert. Act gaat over besluiten. Borg gaat over verankeren in routine.

PDCA-B evaluatieformat

Hier is de compacte vraagset die we samen opstelden:

PDC-B Vragen
Plan
  • Welke gewenste betekenisvolle progressie wilden we realiseren?
  • Waarom was dit belangrijk (rationale)?
  • Welke aanpak spraken we af (wie doet wat, wanneer, met welke werkwijze/middelen)?
  • Hoe spraken we af om te meten/beoordelen of het werkt?
Do
  • Wat is er feitelijk gedaan (activiteiten, periode, door wie, hoe vaak)?
  • Wat week af van het plan (wat hebben we onderweg anders gedaan dan afgesproken)?
  • Welke omstandigheden speelden mee die de uitvoering beïnvloedden (drukte, uitval, afstemming, ketenpartners)?
Check
  • Hoe is het aan het lukken, en waar blijkt dat uit (voorbeelden/cijfers)?
  • Wat werkt al, en wat was daarin helpend?
  • Wat lukt nog onvoldoende, en waardoor denken we dat dat komt?
Act
  • Wat houden we vast omdat het aantoonbaar helpt?
  • Wat passen we concreet aan vanaf nu (welke afspraak/werkwijze, door wie, vanaf wanneer)?
  • Wat is de eerstvolgende kleine stap en wanneer doen we de volgende check?
Borg
  • Wat wordt standaard werkwijze (welke stap/gedraging hoort er voortaan altijd bij)?
  • Waar leggen we het vast (checklist, sjabloon, werkafspraak) zodat het niet persoonsafhankelijk is?
  • Welk vast moment bewaakt het en wat doen we als het verslapt?

 

Tot slot

Dit is een simpele manier om evalueren direct te koppelen aan vervolg: bijstellen én borgen. Daarmee vergroot je de kans dat een project niet alleen “goed geëvalueerd” is, maar ook leidt tot blijvende verbetering. Zie je toepassingsmogelijkheden?

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (3)
  • Bruikbaar (3)

0 reacties

Een reactie versturen

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

 

► UPDATES & REACTIES